Ambtelijke fusie BUCH belangrijk besluit

De voorgenomen ambtelijke fusie van de BUCH-gemeenten heeft betrekking op ruim 100.000 inwoners, 700 ambtenaren en een begroting van 165 miljoen Euro. De colleges van Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo hebben de gemeenteraden van de vier gemeenten voorgesteld om op 19 januari in te stemmen met de fusie. Graag deelt de CKenG-fractie in deze blog hoe zij tegen dit belangrijke besluit aankijkt.

Laten we beginnen met de aanleiding. Zoals bekend komen er steeds meer taken op de gemeenten af. Om deze taken, met name in het sociale domein, goed uit te kunnen voeren hebben de gemeenten robuuste organisaties nodig. Zo zijn er bijvoorbeeld in Uitgeest afdelingen die bestaan uit slechts één ambtenaar. Als die ziek is of met vakantie blijven de dossiers liggen. Inwoners, bedrijven en verenigingen worden dan niet goed bediend. Bovendien kan er niet altijd efficiënt worden gewerkt en moeten er onnodig veel derden worden ingehuurd om de klus te klaren.

Verschillende opties voor samenwerking

Daarom hebben de raden van de BUCH-gemeenten de colleges opdracht gegeven om verschillende mogelijkheden voor ambtelijke samenwerking te onderzoeken. Dat zijn er feitelijk vijf:

  1. Helemaal niets doen; de vier gemeenten blijven los van elkaar hun taken uitvoeren.
  2. (A) Uitbreiding huidige samenwerking op ‘quick wins’, zoals inkoop.
  3. (B) Shared Service Center, waarin een deel van de taken worden ondergebracht.
  4. (C) Ambtelijke fusie, waarbij de gemeenten bestuurlijk zelfstandig blijven.
  5. Bestuurlijke fusie.

Er is voor gekozen om de twee uiterste opties, dus 1 en 5, niet in het onderzoek te betrekken. Voor het bestuderen van de overige drie opties is een beroep gedaan op consultant Stan van de Laar voor de begeleiding. Vanuit de raden is een klankbordgroep gevormd als sparring partner voor de burgemeesters, gemeentesecretarissen en de werkgroep onder leiding van Paul Koetsier.

Collegevoorstel voorgelegd aan gemeenteraden

Inmiddels heeft de werkgroep zijn werk afgerond en via de colleges Bijlage 2A Collegevoorstel BUCH aan de gemeenteraden voorgelegd, waarover dus op 19 januari een besluit genomen zal worden. De manier waarop de route naar het voorstel is afgelegd, doet de wenkbrauwen wel wat fronsen. De klankbordgroep is slechts drie maal een uurtje bij elkaar geweest. Dat is heel weinig voor zo’n belangrijk besluit. De snelheid deed een gevoel ontstaan alsof wij met elkaar tien kilometer aan het schaatsen waren op de ijsbaan, waarbij burgemeesters, werkgroep en consultant elk rondje de binnenbaan namen en de klankbordgroep de buitenbaan.

Bovendien werd al vanaf het begin aangestuurd op optie C, de ambtelijke fusie. De andere opties werden minder serieus onderzocht, zoals ook blijkt uit de toelichting op de afwegingstabel: “Variant C scoorde dusdanig beter dan A en B dat deze niet zijn opgenomen in de tabel …”. In dat verband merken wij op dat consultant Stan van de Laar partner is bij bureau Seinstra van de Laar. En laat dat bureau nu toevallig net de initiatiefnemer zijn van het webplatform www.ambtelijkefusie.nl.

Leren van voorbeelden in andere gemeenten

Dat neemt niet weg dat de fractie van CKenG het gevoel heeft dat een ambtelijke fusie de beste optie is om in de toekomst de taken van de gemeente Castricum goed uit te voeren. Wij weten het alleen niet zeker. Graag zouden wij daarom leren van de ervaringen van andere gemeenten. Er bestaan in Nederland echter nog geen voorbeelden van een ambtelijke fusie met vier gemeenten. De meeste fusies hebben plaatsgevonden tussen twee gemeenten, waarbij in een aantal gevallen niet zozeer sprake was van een fusie als wel van het ‘opeten’ van de ene ambtelijke organisatie door de andere. Er zijn inmiddels drie voorbeelden van drie gemeenten die elkaar hebben gevonden, waarbij de ambtelijke fusie (afgerond in 2014) tussen Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (BAR) gezien de omvang voor ons de meest interessante referentie is. Op 1 januari a.s. komt daar een tweede voorbeeld bij, namelijk Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland (SED).

Nog geen duidelijkheid over elementaire zaken

Het voorstel zelf laat een aantal belangrijke vragen vooralsnog onbeantwoord. Hoewel de gemeenteraad gaat over kaders en niet over operationele uitvoering, wil CKenG voorafgaand aan het besluit wél duidelijkheid over een aantal elementaire zaken:

  • Inzicht in het bedrijfsplan op kernpunten: het bedrijfsplan is de praktische uitwerking van de ambtelijke fusie in onder meer taken, prioriteiten, organisatie en locaties.
  • De rol van de gemeentesecretarissen: Eén of vier? Adviseurs van het college? Directeuren van de ambtelijke organisatie? Interface tussen lokaal beleid (‘Coleur Locale’) en de praktische uitvoering?
  • Doorzettingsmacht: in de nieuw te vormen Gemeenschappelijke Regeling (GR) krijgen alle gemeenten 25% zeggenschap. Dat is vreemd, aangezien Castricum 33% van de financiën en 35% van de inwoners inbrengt.
  • SMART gemaakte doelstellingen: wat willen we kwantitatief met de fusie bereiken? Hoe gaan we dat meten? Hoe en wanneer kan er onderweg nog worden bijgestuurd?

Samenvattend vindt de fractie van CKenG dat het BUCH-besluit een belangrijk besluit is met grote impact. Een besluit dat nog niet definitief en onomkeerbaar kan worden genomen zonder dat wij hebben geleerd van de ervaringen in vergelijkbare gemeenten die ons voor gingen. Graag zouden wij ter plaatse werkbezoeken willen brengen om met de raadsleden van de BAR- en SED-gemeenten van gedachten te wisselen. Verder zullen er de komende maanden antwoorden moeten komen op de gestelde vragen over elementaire zaken, zoals die hierboven zijn verwoord.

Besluiten op basis van waarborgen en zekerheden

In de gemeente Bergen hebben de vier partijen die daar de coalitie vormen (Kies Lokaal, D66, PvdA en CDA) gezamenlijk een amendement ingediend. Dat amendement brengt het besluit dat in januari wordt genomen terug tot zwaarwegend en een bevestiging van de koers. Het amendement ziet erop toe dat het definitieve en onomkeerbare besluit tegen de zomer van 2015 (of zoveel eerder als mogelijk is) wordt genomen, zodra er niet alleen sprake is van ‘een goed gevoel’, maar ook van antwoorden op vragen en ingebouwde waarborgen en zekerheden. Kies Lokaal is de ‘CKenG van Bergen’ en ook hier zitten wij met D66 en PvdA in de coalitie. Wij zullen dan ook het initiatief nemen om een amendement van min of meer gelijke strekking in Castricum in te dienen.

Het later nemen van het besluit levert geen problemen op. De ingeslagen weg van intensieve samenwerking op het gebied van de 3D’s en ICT kan gewoon worden voortgezet. Het bedrijfsplan voor de ambtelijke fusie kan gewoon worden uitgewerkt. En in parallel kunnen de raden werkbezoeken afleggen bij reeds gefuseerde gemeenten en debatteren over de vragen die betrekking hebben op elementaire zaken. Streefdatum om de ambtelijke fusie te effectueren is 1 januari 2017. Er blijft dus met een besluit tegen de zomer van 2015 anderhalf jaar over. En dat is precies net zo veel tijd die het de gemeenten die ons voorgingen heeft gekost om de fusie praktisch door te voeren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *